بررسي وقوع پديده كاويتاسيون در مجاري تخليه كننده تحتاني سدها (مطالعه موردي تخليه كننده تحتاني سد نرماشير)

تخليه كننده ها مجموع هاي از سازه ها هستند كه براي انتقال آب از درياچه سد به نقاط تخليه در پايين دست سد بكار مي روند. از اين رو تحليل عملكرد تخليه كننده ها شامل مجرا، دريچهها و خروجي آن از حساسيت خاصي برخوردار مي باش د. وجود جريان تحت فشار در بالادست دريچه تخليه كننده ها، وجود افت انرژي جريان به علت عوامل مختلف و همچنين مقادير ناچيز نسبت بازشدگي دريچه به هد آب روي دريچه تخليه كننده، سبب ميشود استفاده از روابط و نتايج به دست آمده از روشهاي تئوري باعث خطاهاي چشمگيري در تعيين پارامترهاي مختلف مربوط به تخليه كننده ها از جمله مقادير افت فشار دريچهها و ظرفيت آبگذري آن شود. مقاله حاضر، با هدف بررسي توزيع فشار در نقاط مختلف مجراي تخليه كننده، امكان رخداد پديده كاويتاسيون، را با استفاده از دادههاي به دست آمده از مدل فيزيكي تخليه كننده تحتاني سد نرماشير، مورد بررسي قرار داده است. بر اين اساس پس از طراحي وساخت مدل فيزيكي مجرا و دريچه ها (سرويس و اضطراري ) در آزمايشگاه مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري، آزمايشات لازم بر روي آن انجام پذيرفت. مقادير هد فشار در نقاط مختلف و ميزان آبگذري دريچه در 6 تراز مخزن و 12 بازشدگي از دريچ هها، اندازه گيري گرديد. نتايج بدست آمده نشان دادكه در حالت بازشدگي كامل دريچه اضطراري و بازشدگي هاي مختلف دريچه سرويس ب ين 2% الي 100 %، فشارهاي اندازه گيري شده در قسمت هاي مهم مجرا مثبت مي باشد و مناطق ثبت شده با فشار منفي مربوط به ناحيه بعد از دريچه ها مي باشد كه با هواده ي اين مسئله برطرف مي گردد. همچنين نتايج نشان داد انديس حداقل در مجرا در بازشدگي 100 درصد، در روي شيار دريچه سروي س، به مقدار 0/43كه بالاتر از محدوده بحراني قرار دارد، ثبت گرديده است و لذا احتمال وقوع كاويتاسيون در مجرا منتفي مي باشد.