مديريت سيلاب بر مبناي ريسك

امروزه با توجه به تعداد سيلاب هاي به وقوع پيوسته در دنيا و خسارات مالي و تلفات جاني زيادي كه از خود به جاي مـي گذارنـد، اهميـت بررسي و مهار آنها بيش از پيش نمايان شده است . آمار مربوط به خسارات سيلاب هاي به وقوع پيوسته و هزينـه زيـادي كـه مهـار ايـن سيلاب ها بر دوش دول مختلف تحميل مي نمايد، نشانگر اين امر است كه مهار تمامي اين سيلاب ها امكان پذير نمي باشد و تنها مي توان با اتخاذ راهكارهاي مديريتي مناسب ( در دو بخش سازه اي و غير سازه اي ) مقدار اين خسارات را حداقل نمود . در واقـع تـصميم گيرنـدگان و مديران بايد با توجه به ميزان ريسك موجود در هر نوع سيلاب، تصميم مديريتي خاصي را اتخاذ نمايند . در اين مقاله با در نظر گرفتن تلفيق و هزينه هاي گزينه هاي سازه اي و غير سازه اي مديريت سيلاب، تركيب بهينه از اين گزينه ها بر مبناي كمترين اميد رياضي خسارات مالي و تلفات جاني براي يك رودخانه تحت تاثير سيل، ارائه مي گردد . به منظور محاسبه خـسارات ناشـي از سيلاب هاي با دوره بازگشت مختلف، شبيه سازي رودخانه به كمك نرم افزار HEC-RAS انجام پذيرفته و بر اساس نتايج رونديابي مدل، سطوح زير آب رفته سيلابدشت تعيين و با توجه به سطوح زير آب رفته و نوع كاربري ار اضـي اطـراف رودخانـه، خـسارت كـل محاسـبه مي گردد . در نهايت با توجه به شبيه سازي هاي صورت گرفته، منحني احتمال براي بـازه هـاي مختلـف در طـول رودخانه محاسبه مي گردند . منحني ها به دست آمده به عنوان قيدهاي مدل بهينه سازي بكار گرفته شده و بر اساس آنهـا كـاهش خـسارت ناشي از انجام هر تركيب از گزينه هاي كنترل سيلاب محاسبه مي گردد . تابع هدف مدل بهينه سازي پيشنهادي يك تابع هدف اقتصادي بـر اساس ريسك رخدادهاي تصادفي سيلاب است، كه با استفاده از الگوريتم ژنتيك بهينه سازي مي شود . نتايج حاصل از مـدل بهينـه سـازي تلفيق بهينه گزينه هاي مديريتي بر اساس كاهش اميد رياضي هزينه ها و خسارات مالي و تلفات جاني ناشي از اجراي آنها مي باشد . در اين مقاله رودخانه سفيدرود از پايين دست سد سفيدرود تا درياي خزر به عنوان مطالعه موردي در نظر گرفته شده كه با توجه به شرايط موجود و كاربري ارا ضي اطراف رودخانه تركيب بهينه گزينه هاي مختلف مديريت سيلاب، در طول رودخانه، با توجه به نتايج مدل بهينه سازي ارائه شده اند .