بررسي اثرات زيست محيطي فرسايش خاك در حوزه آبريز سد كرخه

حوزه آبريز كرخه با بيش از 5 ميليون هكتار وسعت، انواع بيومها و اكوسيستمهاي كشور، اعم از كوهستاني، دره اي، تالابي، درياچه اي ، رودخانه اي و انند اينها را در برگرفته است. اما در چند دهه اخير روند رو به تخريب اين نواحي ادامه حيات را براي محيطهاي طبيعي ، اجتماعي و انسان ساخت پيرامون حوزه، مشكل ساخته است.فرسايش خاك به عنوان مهمترين عامل مخرب فعال در سطح حوزه بر تمامي بخشهاي محيط زيست منطقه تاثير بنياديني نهاده است. در اين مقاله كه حاصل يافته هاي پژوهشي براي شناخت و بررسي پيامدهاي زيست محيطي فرسايش خاك در حوزه آبريز كرخه است، نخست گستره حوزه به پنج زير حوزه، چهل و هفت دشت و 274 محدوده مطالعاتي تقسيم و سپس بر اساس پهنه بندي شيب، جهت و ارتفاع زيرحوزه ها، اطلاعات مربوط به فرسايش دامنه ها و رسوب شبكه هيدروگرافي محدود هاي مطالعاتي براي 270 رودخانه كوچك و بزرگ حوزه تعيين گرديد. براي محاسبه ميزان پتانسيل خطر فرسايش، از ميان روشهاي تجربي متداول ، روش PSIAC به سبب داشتن بيشترين ارتباط با شرايط زيست اقليمي حوزه، انتخاب در مطالعات صحرايي بكار گرفته شد. پس از اتمام مطالعات فرسايش خاك، بر اساس روشي مبتني بر تشريح مقايسه اي وضعيت فرسايش خاك و تخريب محيط زيست حوزه، نحوه ادامه اين روند در آينده، نمايان گرديد. در اين ميان كاهش تنوع گونه اي در جوامع گياهي وجانوري، كاهش حجم منابع آب زيرزميني افزايش وقوع سيلابهاي ويرانگر ، طغيان و گسترش آفات گياهان زراعي مانند سن گندم و تغيير بنيادي در محيطهاي اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي ساكنان حوزه به سبب افزايش مهاجرت به مناطق ديگر، از جمله مهمترين مظاهر تخريب وابسته به فرسايش خاك حوزه در آبريز كرخه شناخته شدند. در پايان براي كنترل عوامل فرساينده و احياي توان از دست رفته منابع اكولوژيكي حوزه آبريز كرخه، پيشنهادهايي براي اجرا ارائه شده است.