پيامد كاربرد لجن فاضلاب بر توزيع فلزات سنگين در خاك استان همدان

با توجه به كمبود مواد آلي در مناطق خشك و نيمه خشك و همچنين اثرات سوء ناشي از كشاورزي فشرده، استفاده از كودهاي آلي مناسب از جمله لجن فاضلاب مي تواند اثرات مفيدي بر خواص فيزيكي خاك و نيز تأمين عناصر مورد نياز گياه بگذارد. اما كاربرد طولاني مدت لجن فاضلاب در زمين هاي كشاورزي ممكن است خطرآلوده شدن خاك به اين فلزات را در پي داشته باشد و نيز توزيع فلزات سنگين را در خاك تحت تأثير قرار دهد. اين پژوهش در گلخانه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي، دانشگاه بوعلي سينا، در غالب طرح آماري كاملا تصادفي، با 5 تيمار و سه تكرار انجام شد. تيمارها شامل درصدهاي مختلفي از لجن فاضلاب (صفر بعنوان شاهد، 10، 20، 35 و 50) بود. درصدهاي مختلف لجن فاضلاب به خوبي با خاك مخلوط و در گلدان ها ريخته شدند. گلدان ها به مدت دو ماه به حال خود رها شدند (Incubation) تا به پايداري رسيدند، در طول اين مدت رطوبت گلدانها در حد ظرفيت مزرعه (FC) حفظ شد. بعد از گذشت دو ماه از مخلوط خاك و لجن داخل گلدانها نمونه برداري شد. روش جزء بندي متوالي اسپوزيتو (1983) براي تعيين جزء هاي روي (Zn)، منگنز (Mn)، كادميم (Cd) و نيكل (Ni) درخاك، قبل و بعد از افزودن لجن فاضلاب،استفاده شد. نتايج نشان داد با افزايش درصد لجن فاضلاب در خاك، غلظت كل روي و كادميم به طور معني داري افزايش يافت، اما در مورد نيكل و منگنز اينگونه نبود. بنابراين كاربرد لجن فاضلاب در خاك سبب افزايش سهم بخش هاي پايدار فلزها مي شود، به استثناي كادميم كه با افزايش ميزان لجن فاضلاب در خاك قابليت دسترسي آن نيز افزايش يافت