بررسي معيار هاي طراحي و ساخت سدهاي باطله با رويكرد كاهش ريسك پذيري آن ها در برابر مخاطرات طبيعي

سدهاي باطله سدهايي هستند كه پسماندهاي صنعتي و معدني را در خود نگه داشته و مانع از ورود مواد آلاينده به محيط زيست مي شوند. عمر اين سدها بايد حداقل برابر عمر معدن يا صنعت آلاينده مورد نظر باشد و از آنجا كه عمر معادن و صنايع معمولا بيش از 50 سال در نظر گرفته مي شود، مي توان سدها باطله را جزء سازه هاي با عمر طولاني دانست. همچنين با توجه به امكان افزايش حجم پسماندها نسبت به حجم طراحي سد در طول دوره بهره برداري مي بايد طراحي به نحوي صورت پذيرد كه امكان افزايش ارتفاع سد وجود داشته باشد. از ديگر محدوديت هاي طراحي و ساخت اينگونه سدها عدم امكان استفاده از مصالح و تجهيزات موردنظر و مناسب است چرا كه اغلب، محل استقرار معادن به گونه ايست كه تامين هر گونه مصالح و مخصوصا ماشين آلات و تجهيزات به آساني امكان پذير نيست. بنابراين با توجه به اهميت پايداري سدهاي باطله و امكان ورود حجم عظيمي از آلاينده هاي خطرناك به محيط زيست در صورت شكست اينگونه سدها، عمر طولاني مدت آن ها، محدوديت در استفاده از مصالح و تجهيزات مناسب و ساير محدوديت ها، روش طراحي اينگونه سدها جهت كاهش مخاطرات آن ها بسيار حائز اهميت است. معيارهاي مختلفي جهت انتخاب روش طراحي اين نوع از سدها بايد مد نظر قرار گيرد كه اهم آن ها عبارتند از: خصوصيات فيزيكي پسماندها، مكانيزم انتقال پسماندها و آلودگي، آب و هوا و توپوگرافي منطقه، سابقه بروز مخاطرات طبيعي در محل مورد نظر، شرايط محل احداث پي سد در ساختگاه، مصالح و تجهيزات در دسترس. اين مقاله با رويكرد كاهش ريسك پذيري و افزايش پايداري سدهاي باطله در برابر مخاطرات طبيعي، به بررسي معيارهاي طراحي آن ها مي پردازد و روش طراحي مناسب را با شرايط موجود در كشور معرفي مي نمايد.