بررسي عوامل موثردرايجادوگسترشجريانهاي شكافي ( rip currents)

جريانهاي شكافي، جريان هاي باريك و تندي هستند كه از ناحيه نزديك خط ساحلي به طرف دريا گسترش مي يابند. اين جريانها در شرايط خاصي كه به وضعيت باد، امواج، تلاطم آب، جزر و مد و فرم بستر ماسه اي دريا در زير امواج بستگي دارد، شكل مي گيرند. جريان هاي شكافي اغلب زماني بوجود مي آيند كه امواج در حالت تقريبا نرمال به ساحل برخورد كنند، تغييرات عمق آب در امتداد ساحل وجود داشته باشد و پشته هاي ماسه اي در امتداد ساحل بوسيله كانال هاي شكافي بريده شده باشند. موقعيت جريان هاي شكافي و فاصله بين دو جريان شكافي مجاور عمدتا به مشخصات شكست موج، شيب ساحل و تغيير در عمق ساحل در امتداد ساحل بستگي دارد. از آنجا كه جزر و مد باعث تغيير در موقعيت ناحيه شكست و عرض ناحيه خيزابي مي شود، جريان هاي شكافي را تحت تاثير قرار مي دهد. در امريكا سالانه حدود 100 نفر در اثر گرفتار شدن در جريانهاي شكافي مي ميرند كه اين ميزان مرگ و كير بيشترين آمار تلفات سالانه در اثر حوادث طبيعي بعد از آمار تلفات گرمازدگي است. گارد نجات غرق امريكا سالانه بيش از 60000 نفر را از غرق شدن نجات مي دهد كه 80٪ آنها كساني هستند كه در جريان هاي شكافي گرفتار شده اند. در ايران تعداد غرق شدگان در سواحل درياي خزر در سالهاي 83، 84 و 85 بترتيب 256، 222 و 372 نفر گزارش شده است كه درصد قابل ملاحظه اي از آنها كساني بوده اند كه در جريان هاي شكافي گرفتار شده اند. در اين مقاله مشخصات جريان هاي شكافي و عواملي كه در ايجاد و گسترش اين جريان ها موثرند، تشريح شده اند. شناسايي موقيعت مكاني و پيش بيني زمان وقوع جريان هاي شكافي قوي نيازمند اندازه گيري هاي ميداني مستمر مشخصه هاي مورد اشاره در اين مقاله است كه اميد است با انجام آنها از ميزان تلفات ناشي از غرق شدن شناگران در سواحل زيباي درياي خزر كاسته شود.