كنترل ايمني و پايداري در سدهاي قديمي فاقد ابزار دقيق: مطالعه موردي سد گلپايگان

امروزه نصب تجهيزات ابزار دقيق در ابر سازه هايي چون سدها امري متداول و الزامي مي باشد . يـك سيستم ابـزار بنـد ي و رفتار نگاري موثر مي تواند تغيير ناگهاني غير عادي يا روند غير طبيعي دراز مدت را كه نما يانگر خطـرات بـالقوه مـي باشـد، كشف نما يد . در سدها ي قد يمي فاقد تجه يزات رفتارنگار ي، رفتارسنجي و كنترل ا يمني سد بـا توجـه بـه عـدم نـصب ا يـ ن ابزارها، كار ي حساس و دشوار مي باشد . در چنين سدها يي مشاهدات چشمي و انجـام بازرسـي هـا جهـت كنتـرل ا يمني و پايداري سد بسيار حائز اهميت مي باشد . همچنين بهره بردار ي صحيح، انجام تعميـرات و نگهـدار ي سـاليانه و تـدابير عـلاج بخشي بموقع، نقش اساس ي در ا يمني و پا يداري و افزا يش عمر مفيد ساز ه خواهد داشت . سد گلپا يگـان بعنـوان اولـين سـد مدرن ا يران بدون هيچگونه ابزار دقيقي در داخل و خارج بدنه سد با گذشت نيم قرن از عمر مفيد آن، همچنـان مهمتـر ين منبع تامين آب زمين هاي كشاورزي دشت گلپايگان مي باشد . در ا ين مقاله با بررسي پـنج دهـه فعاليت بهـره بـردار ي سـد گلپايگان به روشهاي كنترل ا يمني و پا يداري ا ين سد قد يمي پرداخته و در ر استاي توسعه و بسط تجارب به دست آمـده از آن اقداماتي چون : مشاهده، قرائت و كنترل روزانه نشت، كنترل نشست، انجام بازرسي هاي مستمر فـصلي و سـاليانه، انجـام بازرسي هاي دوره اي ا يمني سد، تعميرات نگهدار ي سالانه و اقدامات علاج بخشي بموقع ، بعنوان راهكارها ي اساسـي جهـت كنترل رفتار و ا يمني سد گلپا يگان و ساير سدها ي قد يمي و كوچك فاقد ابزار دقيق پيشنهاد شـده اسـت . همچنـين تهيه و تدوين " طرح فعاليت اضطرار ي " يا ) ) EAP و نصب شتاب نگارها جهت تكم يل برنامـه ا يمنـ ي و پا يـ داري سـده اي بـزرگ و قديمي، بعنوان يك ضرورت مورد تاكيد قرار گرفته است .