شبيه سازي سيلاب حوضه هاي آبريز ورونديابي در مخزن سد با استفاده از مدل رياضي HEC-HMS و سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) (مطالعه موردي در حوضه آبريز اهر چاي)

با بهره گيري از مدل هيدرولوژيكي HEC-HMS هيدروگراف سيل در حوضه آبريز قابل برآورد ميباشد. در راه اندازي مدل HEC-HMS، جهت برآورد هيدروگراف سيل، نخست داده هاي مورد نياز از طريق سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) و مدل رقومي ارتفاع (DEM) پردازش گرديه و سپس الگوريتم هاي مختلف براي رسيدن به نتايج مورد نظر بكار گرفته شده است. پردازش داده ها و آماده سازي عناصر مختلف مدل هيدرولوژيك مستلزم بهره گيري از مدل HEC-GeoHMS مي باشد كه در محيط ARCVIEW تعيين محدوده حوضه آبريز و تبديل آن به زير حوضه ها و استخراج پارامترهاي فيزيوگرافي و نقشه شماره منحني (CN) را امكان پذير مي نمايد. درگام نهايي، بعد از تهيه ورودي هاي مورد نياز، با استفاده از روش scs هيدروگراف سيلابهاي با دوره بازگشت مختلف با مدل HEC-HMS شبيه سازي و تاثير روند يابي در مخزن سد بر روي آنها بررسي گرديده است. در اين بررسي حوضه آبريز اهرچاي به وسعت 933 كيلومتر مربع و سد مخزني ستارخان به ظرفيت 131 ميليون متر مكعب براي شبيه سازي هاي هيدرولوژيك انتخاب گرديده است. و از آمار سيلاب ايستگاه هاي هيدرومتري موجود در حوضه و ايستگاه هاي باران سنجي منطقه نيز به منظور مقايسه و كاليبره نمودن هيدروگراف هاي برآورد شده، استفاده شده است. بر اساس نتايج كاليبراسيون مقادير خطاي محاسباتي بين 0/9 تا -4/3 درصد برآورد گرديده كه مبين دقت فرايند كاليبراسيون مي باشد. پس از كاليبره كردن مدل، هيدروگراف سيلاب طراحي با دوره بازگشت هاي 2 تا 100 سال با مدل HEC-HMS استخراج و در مرحله بعد با استفاده از همين مدل عمل رونديابي براي سناريوهاي مختلف مخزن از نظر پر و خالي بودن با هدف كنترل سيلاب محقق شده است. نتايج بررسي هاي گوياي آن است كه مدل HEC-HMS از قابليت بالائي جهت شبيه سازي سيلاب ها برخوردار بوده و همچنين با توجه به توانايي آن در انجام رونديابي مخزن، حوضه كاربرد وسيعي را در طرح هاي مربوط با مديريت و كنترل سيلاب بخود اختصاص ميدهد.