انتقال‏آلاينده‏هاي فلزي و خود پالايي رودخانه‏جاجرود براساس مطالعات رسوب شناسي و زيست محيطي

رودخانه جاجرود بيشترين آورد ورودي به سد لتيان را تامين مي‏كند، فعاليت انساني و طبيعي و بخشي از آلاينده‏هاي توليد شده وارد رودخانه مي‏كند و در نهايت از طريق آب رود به سد لتيان كه منبع آب شرب تهران است انتقال مي‏دهد. به منظور بررسي وضعيت انتقال آلاينده‏هاي فلزي در رودخانه جاجرود، 10 ايستگاه نمونه‏برداري بر روي رودخانه انتخاب شد، در هر ايستگاه سه نمونه آب و يك نمونه رسوب برداشت شد. نمونه‏ها براي تجزيه 26 عنصري با دستگاه ICP-OESبه آزمايشگاه مطالعات مواد معدني زر آزما ارسال شد. بر روي نمونه‏هاي رسوب، تحليل اندازه دانه (grain size analysis) و مطالعات رسوب شناسي انجام شد تا وابستگي عناصر و آلاينده ها به اندازه دانه مشخص شود. نتايج مقدار غلظت عناصر در نمونه‏هاي رسوب نشان مي‏دهد كه بار آلودگي فلزات عمدتاً توسط رسوب انتقال پيدا مي‏كند به عبارت ديگر فرايند انحلال نقش كمي داشته و انتقال به صورت ذرات كلوييدي بيشترين نقش داشته است. بالا بودن غلظت عناصر آلومينيم و آهن در نمونه‏ها نشانگر وجود ذرات كلوييدي اكسي هيدرواكسيدهاي آلومينيم و آهن‏ است كه درpH رودخانه بيشترين جذب سطحي را دارند و به همين دليل براي عناصري مانند آرسنيك سرب، آهن و روي تا بيش از 5/2 ميليون برابر و كادميم 52 هزار برابر در فاز رسوب انتقال پيدا مي‏كند. 5 نمونه سنگي موجود در حوضه آبريز براي آناليز ژئوشيمي به آزمايشگاه مد نظر ارسال شد و ارتباط احتمالي عناصر موجود در رودخانه با حوضه آبريز مشخص شد، كه بالاترين ميزان غلظت عناصر As, Cu, Sbنسبت به مقادير مجاز جهاني در ماسه سنگها و بالاترين ميزان غلظت عناصرPb , Zn نسبت به مقادير مجاز جهاني در سنگهاي آهكي ديده شد. در اين مقاله با استفاده از شاخص‏هاي مختلف، توزيع فلزات سنگين در رودخانه جاجرود بررسي مي‏شود.