ارزيابي زمين آماري توزيع مكاني غلظت سرب خاك سطحي در منطقه ديزج آباد، زنجان

استخراج و فرآوري فلزات به عنوان يكي از عوامل اصلي آلودگي محيط زيست بشمار مي‌رود. يكي از مشكلات اصلي در ارزيابي وضعيت آلودگي عدم امكان نمونه برداري از تمام قسمت‌هاي اين مناطق است. از اينرو روش تعميم نتايج حاصل از نقاط اندازه گيري شده به ساير نقاط يكي از روش‌هاي عملي براي مطالعه مناطق آلوده است. در اين تحقيق 250 نمونه خاك بر روي شبكه هاي منظم با فواصل 300 متري در منطقه ديزج آباد زنجان در مساحتي بالع بر 15000 هكتار جمع آوري گرديد. نمونه هاي جمع آوري شده هوا خشك شده و بخش ريز آن از الك 2 ميليمتري عبور داده و پس از عصاره‌گيري با DTPA و اسيد نيتريك مقادير تبادلي و كل سرب، روي و كادميم در آن ها توسط دستگاه جذب اتمي اندازه‌گيري شد. نتايج نشان داد غلظت سرب و روي در اطراف كارخانه سرب و روي زنجان بيش از حد مجاز بوده و براي كادميم زير آستانه ي خطر قرار دارد. محاسبات ضريب همبستگي بين عناصر آلوده كننده ارتباط بسيار بالايي را بين عناصر مختلف نشان داد. به طوري كه ضريب همبستگي بين غلظت سرب و روي 91/0 و بين سرب و كادميم 87/0 بدست آمد. محاسبه و مدل سازي واريوگرام نشان داد كه مدل كروي با دامنه 2000 متر بهترين مدل برازش داده شده براي عناصر آلوده است. روش كريجينگ معمولي براي تخمين مقادير سرب و روي در نقاط نمونه برداري نشده استفاده گرديد. نتايج حاصل از نقشه كريجينگ نشان داد كه حداكثر مقدار سرب و روي در اطراف كارخانه فرآوري سرب و روي بوده و با افزايش فاصله از مناطق آلوده غلظت اين عناصر روند كاهشي نشان مي دهند. نقشه خطاي تخمين سرب و روي در منطقه مورد مطالعه نشان داد كه در نقاط نمونه برداري كم‌ترين خطاي تخمين و با افزايش فاصله نمونه‌ها خطاي تخمين افزايش يافته است