بررسي داده هاي ماهواره اي در توسعه مدل جهت پيش بيني غلظت آلاينده ها در سطح زمين: مطالعه موردي تهران

مشكلات ناشي از ريزگردها (PM) يكي از مهمترين مسايل مرتبط با آلودگي هوا در بسياري از نقاط آلوده جهان مي باشد. تعيين غلظت PM و تغييرات مكاني و زماني آن از اهميت بالايي براي انجام مطالعات مختلف اپيدميولوژيك، تصميم گيري هاي مديريتي و تدوين استراتژي هاي كنترلي برخوردار است. اگرچه اندازه گيري در سطح زمين به عنوان روشي دقيق جهت جمع آوري اطلاعات مورد استفاده قرار مي گيرد، اما اين اندازه گيري ها بيشتر نشان دهنده محيط نسبتا محدود اطراف ايستگاه نقطه اي مي باشد. پيشرفت هاي موجود در زمينه سنجش از راه دور به وسيله ماهواره ها ما را در زمينه محاسبه غير مستقيم غلظت PM در سطح زمين ياري مي كند و تاكنون اقدامات مختلفي جهت تعيين غلظت ذرات با استفاده از سنجش از راه دور صورت گرفته است. هرچند با توجه به پيچيدگي رفتار ذرات معلق و تنوع تركيبات و خصوصيات آنها، كماكان خطاهاي زيادي در انجام اين تخمين ها وجود دارد. در مقاله حاضر ارتباط موجود ميان داده هاي ماهواره اي مربوط به خصوصيات ذرات معلق با غلظت هاي اندازه گيري شده در سطح زمين بررسي گرديده و ميزان همبستگي بين آن ها بدست آمده است. براي انجام اين مطالعه از داده هاي مربوط به غلظت PM10‌ (ذرات معلق با سايز كمتر از 10 ميكرون) اندازه گيري شده در ايستگاه اقدسيه در شهر تهران در سال 2009 استفاده شده است. داده هاي ماهواره اي مختلفي از قبيل شاخص AI از خروجي هاي OMI و عمق اپتيك (AOD) از خروجي هاي MODIS و MISR مورد تحقيق واقع شده است. سپس با توسعه مدل رگرسيون چند متغيره امكان محاسبه غلظت آلاينده ها در سطح زمين با استفاده از چند داده ماهواره اي مختلف بررسي شده است. ضرايب همبستگي به دست آمده براي مدل هاي حاصله از پارامتر AOD استخراج شده از MODIS و MISR برابر با 21/0 و براي پارامتر AI برابر با 34/0 مي باشد. نتيجه مطالعه نشان داده است كه مدل هاي رگرسيون خطي چند متغيره داراي توانايي تقريبا يكساني هستند، هرچند نمي توانند با دقت بالا جهت پيش بيني غلظت آلاينده ها در سطح بكار روند