اثرات ناشي از حفره برداشت مصالح شن و ماسه بر پروفيل بستر رودخانه

انسان بواسطه دخالت در عملكرد طبيعي رودخانهها نظير انجام فعاليتهاي عمراني همانند سدسازي و انحراف آب به صورت مستقيم روي رودخانهها اثر ميگذارد. يكي از فعاليتهاي مخربي كه بر رودخانهها تحميل مي شود برداشت شن و ماسه از بستر آنها جهت فعاليتهاي عمراني است. وابستگي فعاليتهاي ساختماني و توسعه و عمران كشورها به شن و ماسه بستر رودخانهها، تعادل طبيعي رودخانهها را بههم زده است و درنتيجه پيامدهاي مختلفي از قبيل تغيير در شرايط هيدروليكي و هيدرولوژيكي جريان را بدنبال داشته است، همچنين برداشت مصالح بدون در نظر گرفتن موقعيت آن ممكن است به جابجايي سريع رودخانه، تخريب كنار هها و زمي نهاي زراعي، تخريب سازههاي آبي و در نتيجه مشكلات اجتماعي و اقتصادي منجر شود.در اين تحقيق، در شرايط آزمايشگاهي تغييرات زماني و مكاني حفره برداشت، تحت شرايط مختلف جريان بررسي شده است. بدين صورت كه بعد از آمادهسازي بستر فلوم و تراز كردن آن در شيب موردنظر، فلوم پر از آب شده، سپس حفره اي مستطيلي به ابعاد مورد نظر در بستر ايجاد و با برقرار كردن جريان آب در داخل فلوم، تغييرات بستر بررسي شده است. در اثر برقراري جريان، فرسايش در بستر فلوم ايجاد شده و رسوب انتقالي،در ديواره بالادست حفره رسوبگذاري مينمايد. در عين حال بهدليل آنكه جريان ظرفيت انتقال رسوب را داراست، با فرسايش ديواره پاييندست حفره، باعث پيشروي و حركت حفره به طرف پاييندست ميشود. اين تحقيق در 12 شرايط مختلف آزمايش انجام شد و در هر سري از آنها يكي از پارامترهاي طول و يا عمق حفره تغيير كرده است. در هر آزمايش پروفيل سطح آب و بستر در امتداد محور فلوم در زم انهاي مختلف اندازهگيري گرديد. همچنين توپوگرافي بستر در محدوده حفره در زما نهاي مختلف اندازهگيري شد. بر اساس نتايج آزمايشها، فرمول تجربي براي محاسبه ماكزيمم عمق آبشستگي و همچنين سرعت پيشروي حفره در زمان ارائه شده است. فرمولهاي ارائه شده با دادههاي آزمايشگاهي صحتسنجي شدهاند. نتايج كاملاً رضايتبخش ميباشد